Oogsten met hart en handen

De Oogstbrigade van Brummen verbindt mens, natuur en voeding
Toekomstmaker: Chantal van Genderen, initiatiefnemer van de Oogstbrigade vanuit Voedselbos Nieuwe Erven in Brummen

Samen oogsten, samen leren
“Een goede bodem en een gezonde darmflora hebben meer met elkaar te maken dan je denkt.” zegt Chantal van Genderen met een glimlach. Vanuit Voedselbos Nieuwe Erven in Brummen startte ze de Oogstbrigade. Een groeiend netwerk van vrijwilligers die samen oogsten, verwerken en leren van wat de natuur te bieden heeft. Het initiatief is onderdeel van voedselnetwerk IJsselmarke en laat zien hoe samenwerking tussen boeren, burgers en bodem tot nieuwe verbindingen leidt.

Van stadstuin tot voedselbos
Chantal komt oorspronkelijk uit Ermelo. Ze woonde jarenlang in Amsterdam aan en pionierde daar met stadslandbouw en guerrilla gardening-projecten. “Ik wilde eetbare planten terugbrengen in de stad.” vertelt ze. “Maar elke keer als iets groeide, werd het weer weggeduwd door projectontwikkelaars.” Na ruim twintig jaar besloot ze terug te keren naar de Veluwe. In Brummen vond ze haar plek en tot haar verbazing werd daar, vlak bij de school van haar dochter, een voedselbos ontwikkeld. “Dat voelde als een cadeau van het universum. Een voedselbos in openbare ruimte was toen nog uniek in Nederland. Ik wist meteen: hier ga ik mijn tanden in zetten.”

Het ontstaan van de Oogstbrigade
Vanuit haar werk in het voedselbos merkte Chantal dat er veel geoogst kon worden, maar dat niet iedereen wist wanneer of wat te plukken. “Mensen plukten in juli al appels, gewoon omdat ze niet meer weten dat die pas later rijp zijn.” lacht ze. “Daar zit een heel stuk kennisverlies.”

Samen met kok en voedingskundige Lies Rutten ontstond in 2022 het idee voor de Oogstbrigade. “We zagen dat er overschotten waren, bij voedselbossen, maar ook bij tuinderijen. Tegelijkertijd is er veel behoefte aan verbinding, aan leren en aan betekenisvol handelen. Zo kwam alles samen: oogsten, verwerken en leren, mét elkaar.”

Van overvloed naar smaakvolle samenwerking
Inmiddels bestaat de Oogstbrigade uit zo’n 35 vrijwilligers uit Brummen en omstreken. Ze organiseren kennissessies, flitsoogsten en proeverijen. “We leren over planten, proeven samen, en verwerken de oogst tot siropen, jams, theeblends of gefermenteerde lekkernijen.” vertelt Chantal.

Alles gebeurt in een sfeer van delen en ontdekken. In de zomermaanden wordt geoogst en ingevroren, in de herfst en winter verandert Chantals keuken in een bruisende verwerkingsruimte. “Dan ruikt het heerlijk naar kruiden, specerijen en fruit. Terwijl buiten de regen valt, staan binnen mensen te raspen, hakken en lachen.”
De producten worden verwerkt tot kerstpakketten met lokale verhalen. “Iedere pot heeft een verhaal, zoals de appelmoes van meester Marco. Mensen hebben niet alleen iets lekkers, maar ook een verhaal over samenwerking en verbinding.”

Verbinding in plaats van productie
Wat de Oogstbrigade onderscheidt, is de manier van werken. Er wordt niet geoogst voor winst, maar voor bewustwording. “We zijn geen loonwerkers,” zegt Chantal stellig. “We oogsten uit intacte ecosystemen: voedselbossen, permacultuurtuinen, agro-ecologische initiatieven. Zo helpen we elkaar en laten we zien wat regeneratieve landbouw kan betekenen.” Het initiatief groeide uit tot een regionaal netwerk waarin boeren, burgers en voedselbossen samenwerken. Ook buiten Brummen raken mensen geïnspireerd. “Sommigen komen gewoon een dag mee oogsten om te ervaren hoe dat is. En dat werkt: leren door te doen blijft het beste hangen.”

Uitdagingen
De grootste uitdaging ligt niet in de grond, maar in de regels. “We mogen onze producten nog niet verkopen, omdat we geen gecertificeerde verwerkingskeuken hebben. Maar daar werken we nu aan.” vertelt Chantal. Daarnaast vraagt samenwerken met commerciële telers soms om afstemming. “Hoe zorg je dat iedereen er iets aan heeft? Dat zijn puzzels die we graag samen oplossen.”

De toekomst: delen, inspireren en opschalen
Aan het einde van dit jaar viert de Oogstbrigade de oogst van 2025 met een feestelijke pop-up-winkel waar deelnemers hun kerstpakketten kunnen ophalen en proeven van de “smaken van het jaar”. Daarnaast werkt Chantal ook aan een digitale handleiding, zodat andere regio’s eenvoudig hun eigen oogstbrigade kunnen starten. 
Zo laat Chantal met de Oogstbrigade zien dat toekomstbestendig voedsel niet alleen uit een gezonde grond komt, maar ook uit de verbinding tussen mensen.

Doe mee met de Oogstbrigade
Wil je een keer mee oogsten, leren over eetbare planten of gewoon de sfeer proeven? Iedereen kan zich aansluiten bij de Oogstbrigade. Aanmelden is eenvoudig: je schrijft je in via de website van de Oogstbrigade en ontvangt daarna updates over oogstmomenten, kennissessies en flitsoogsten.

Meedoen kan op jouw manier, één keer per seizoen, of vaker als je de smaak te pakken krijgt. Ook als je wilt bijdragen met kennis, materialen of een financiële donatie voor potten, etiketten of keukenmateriaal, ben je van harte welkom. Iedereen heeft iets te brengen, een paar handen, een goed recept, of gewoon enthousiasme. Dat is precies wat deze beweging voedt.